Veri yedekleme, dosyaların, veritabanlarının ve sistemlerin bir kopyasını asıl kaynaktan ayrı bir yerde saklamak, böylece veri silindiğinde, bozulduğunda veya saldırıya uğradığında geri yükleyebilmektir. Yedeğin değeri, ihtiyaç anında eksiksiz ve hızlı geri yüklenebilmesiyle ölçülür; hiç geri yüklenmemiş bir yedeğin çalıştığından emin olamazsınız.
Neden Yedek Alınır?
- Donanım arızası: disk veya sunucu bozulması.
- İnsan hatası: yanlışlıkla silinen dosya, hatalı güncelleme.
- Fidye yazılımı ve saldırılar: şifrelenen veya silinen veriler.
- Yazılım hataları: bozulan veritabanı, başarısız eklenti veya sistem güncellemesi.
- Felaket: yangın, su baskını, hırsızlık; aynı binadaki yedek de etkilenebilir.
Yedekleme Türleri: Tam, Artımlı ve Fark Yedekleme
| Tür | Ne kopyalanır? | Artısı | Eksisi |
|---|---|---|---|
| Tam (full) | Tüm veriler, her seferinde | Geri yükleme en basit ve hızlı olanıdır | En çok yer ve süre gerektirir |
| Artımlı (incremental) | Son yedekten (tam veya artımlı) bu yana değişenler | Az yer kaplar, hızlı alınır | Geri yüklemede son tam yedek ve sonraki tüm artımlılar gerekir |
| Fark (differential) | Son tam yedekten bu yana değişenlerin tamamı | Geri yüklemede yalnızca son tam yedek ve son fark yedeği gerekir | Tam yedekten uzaklaştıkça büyür |
| Anlık görüntü (snapshot) | Disk veya sanal makinenin belirli andaki durumu | Saniyeler içinde alınır, hızlı geri dönüş sağlar | Genellikle aynı depolamada durur; tek başına yedek sayılmamalıdır |
Yaygın bir düzen, haftada bir tam yedek ve diğer günlerde artımlı veya fark yedeği almaktır.
3-2-1 Yedekleme Kuralı
Yedekleme planlarında yaygın olarak önerilen 3-2-1 kuralı şöyledir:
- 3 kopya veri bulundurun (asıl veri + 2 yedek),
- yedekleri 2 farklı ortamda saklayın (ör. sunucu diski ve harici depolama ya da bulut),
- en az 1 kopyayı farklı bir fiziksel konumda (offsite) tutun.
Fidye yazılımlarına karşı ayrıca bir kopyanın çevrimdışı veya değiştirilemez (immutable) olması önerilir; ağa sürekli bağlı ve yazılabilir bir yedek, asıl veriyle birlikte şifrelenebilir.
Yedek Nerede Saklanır?
| Yer | Uygun olduğu durum | Dikkat |
|---|---|---|
| Harici disk / NAS | Ofis ve kişisel veriler, hızlı geri yükleme | Aynı binada durur; offsite kopya ayrıca gerekir |
| Ayrı yedekleme sunucusu | Web siteleri ve sunucular | Farklı veri merkezinde olması tercih edilir |
| Bulut / nesne depolama | Offsite kopya, büyüyen veri | Geri yükleme süresi internet hızına bağlıdır; erişim anahtarlarını koruyun |
| Hosting panelinin yedeği | cPanel, Plesk gibi panellerde hızlı geri dönüş | Sağlayıcının yedeğine ek olarak kendi kopyanızı indirin |
RPO ve RTO: Ne Sıklıkla Yedek Almalı?
- RPO (Recovery Point Objective): En fazla ne kadarlık veri kaybını kabul edebilirsiniz? Günde bir yedek alıyorsanız en kötü durumda bir günlük veriyi kaybedersiniz. Sipariş alan bir sitenin veritabanı için bu süre saatlerle, hatta dakikalarla ölçülmelidir.
- RTO (Recovery Time Objective): Sistem en geç ne kadar sürede yeniden çalışmalı? Büyük yedeği yavaş bir bağlantıdan indirmek saatler sürebilir; kritik sistemlerde hızlı geri dönüş için yerel bir kopya veya hazır bekleyen sunucu gerekir.
Geri Yükleme ve Yedek Testi
- Yedeklerin başarıyla tamamlandığını izleyin; başarısız yedekte uyarı alın.
- Belirli aralıklarla bir yedeği test ortamına geri yükleyip dosyaların ve veritabanının açıldığını kontrol edin.
- Geri yükleme adımlarını yazılı hale getirin; arıza anında kimin ne yapacağı belli olsun.
- Eski yedekleri saklama süresine göre silin, ama en az bir eski sürümü tutun: fark edilmeyen bir bozulma birkaç günlük yedeklere de geçmiş olabilir.
- Yedekleri şifreleyin ve erişimi sınırlayın; yedek, asıl veri kadar hassastır.
Platforma Göre Yedekleme Rehberleri
- MySQL veritabanı yedekleme ve geri yükleme
- WordPress veritabanı yedekleme
- CyberPanel ile yedekleme
- Proxmox yedekleme ve geri yükleme
- VMware sanal makine yedekleme
- Sunucu yedekleme ve geri yükleme
Web siteniz ve verileriniz için yedekli bir altyapı arıyorsanız hosting ve VDS sunucu paketlerimizi inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
RAID bir yedekleme yöntemi mi?
Hayır. RAID bir diskin bozulmasına karşı sistemi çalışır tutar, ama silinen veya şifrelenen dosya tüm disklerde aynı anda silinir ya da şifrelenir. RAID kullansanız da ayrı yedek almanız gerekir.
Senkronizasyon (Drive, Dropbox) yedek yerine geçer mi?
Tek başına geçmez. Senkronizasyon, silme ve bozulmayı da diğer cihazlara taşır. Sürüm geçmişi tutan bir hizmet bir ölçüde koruma sağlar; yine de ayrı bir yedek önerilir.
Ne sıklıkla yedek alınmalı?
Verinin ne sıklıkla değiştiğine ve ne kadar kaybı kabul edebileceğinize (RPO) bağlıdır. Az değişen bir kurumsal site için günlük yedek yeterli olabilir; sipariş veya üyelik alan sitelerde veritabanı daha sık yedeklenmelidir.
Kategoriler
-
CentOS 13 yazı
-
cPanel 25 yazı
-
CyberPanel 24 yazı
-
İşletim Sistemleri 102 yazı
-
Juniper Networks 18 yazı
-
Kontrol Panelleri 65 yazı
-
Linux 24 yazı
-
MySQL 30 yazı
-
Network 114 yazı
-
Plesk Panel 16 yazı
-
Sanal Sunucu 144 yazı
-
SEO 20 yazı
-
Siber Güvenlik 113 yazı
-
Teknoloji 321 yazı
-
VMware 34 yazı
-
WordPress 28 yazı
-
Yapay Zeka 21 yazı