Veri Yedekleme Nedir? Yedekleme Türleri, 3-2-1 Kuralı ve Geri Yükleme

Sunucun 3 dk okuma

Veri yedekleme, dosyaların, veritabanlarının ve sistemlerin bir kopyasını asıl kaynaktan ayrı bir yerde saklamak, böylece veri silindiğinde, bozulduğunda veya saldırıya uğradığında geri yükleyebilmektir. Yedeğin değeri, ihtiyaç anında eksiksiz ve hızlı geri yüklenebilmesiyle ölçülür; hiç geri yüklenmemiş bir yedeğin çalıştığından emin olamazsınız.

Veri Yedekleme konusunu anlatan çizim

Neden Yedek Alınır?

  • Donanım arızası: disk veya sunucu bozulması.
  • İnsan hatası: yanlışlıkla silinen dosya, hatalı güncelleme.
  • Fidye yazılımı ve saldırılar: şifrelenen veya silinen veriler.
  • Yazılım hataları: bozulan veritabanı, başarısız eklenti veya sistem güncellemesi.
  • Felaket: yangın, su baskını, hırsızlık; aynı binadaki yedek de etkilenebilir.

Yedekleme Türleri: Tam, Artımlı ve Fark Yedekleme

TürNe kopyalanır?ArtısıEksisi
Tam (full)Tüm veriler, her seferindeGeri yükleme en basit ve hızlı olanıdırEn çok yer ve süre gerektirir
Artımlı (incremental)Son yedekten (tam veya artımlı) bu yana değişenlerAz yer kaplar, hızlı alınırGeri yüklemede son tam yedek ve sonraki tüm artımlılar gerekir
Fark (differential)Son tam yedekten bu yana değişenlerin tamamıGeri yüklemede yalnızca son tam yedek ve son fark yedeği gerekirTam yedekten uzaklaştıkça büyür
Anlık görüntü (snapshot)Disk veya sanal makinenin belirli andaki durumuSaniyeler içinde alınır, hızlı geri dönüş sağlarGenellikle aynı depolamada durur; tek başına yedek sayılmamalıdır

Yaygın bir düzen, haftada bir tam yedek ve diğer günlerde artımlı veya fark yedeği almaktır.

3-2-1 Yedekleme Kuralı

Yedekleme planlarında yaygın olarak önerilen 3-2-1 kuralı şöyledir:

  • 3 kopya veri bulundurun (asıl veri + 2 yedek),
  • yedekleri 2 farklı ortamda saklayın (ör. sunucu diski ve harici depolama ya da bulut),
  • en az 1 kopyayı farklı bir fiziksel konumda (offsite) tutun.

Fidye yazılımlarına karşı ayrıca bir kopyanın çevrimdışı veya değiştirilemez (immutable) olması önerilir; ağa sürekli bağlı ve yazılabilir bir yedek, asıl veriyle birlikte şifrelenebilir.

Yedek Nerede Saklanır?

YerUygun olduğu durumDikkat
Harici disk / NASOfis ve kişisel veriler, hızlı geri yüklemeAynı binada durur; offsite kopya ayrıca gerekir
Ayrı yedekleme sunucusuWeb siteleri ve sunucularFarklı veri merkezinde olması tercih edilir
Bulut / nesne depolamaOffsite kopya, büyüyen veriGeri yükleme süresi internet hızına bağlıdır; erişim anahtarlarını koruyun
Hosting panelinin yedeğicPanel, Plesk gibi panellerde hızlı geri dönüşSağlayıcının yedeğine ek olarak kendi kopyanızı indirin

RPO ve RTO: Ne Sıklıkla Yedek Almalı?

  • RPO (Recovery Point Objective): En fazla ne kadarlık veri kaybını kabul edebilirsiniz? Günde bir yedek alıyorsanız en kötü durumda bir günlük veriyi kaybedersiniz. Sipariş alan bir sitenin veritabanı için bu süre saatlerle, hatta dakikalarla ölçülmelidir.
  • RTO (Recovery Time Objective): Sistem en geç ne kadar sürede yeniden çalışmalı? Büyük yedeği yavaş bir bağlantıdan indirmek saatler sürebilir; kritik sistemlerde hızlı geri dönüş için yerel bir kopya veya hazır bekleyen sunucu gerekir.

Geri Yükleme ve Yedek Testi

  1. Yedeklerin başarıyla tamamlandığını izleyin; başarısız yedekte uyarı alın.
  2. Belirli aralıklarla bir yedeği test ortamına geri yükleyip dosyaların ve veritabanının açıldığını kontrol edin.
  3. Geri yükleme adımlarını yazılı hale getirin; arıza anında kimin ne yapacağı belli olsun.
  4. Eski yedekleri saklama süresine göre silin, ama en az bir eski sürümü tutun: fark edilmeyen bir bozulma birkaç günlük yedeklere de geçmiş olabilir.
  5. Yedekleri şifreleyin ve erişimi sınırlayın; yedek, asıl veri kadar hassastır.

Platforma Göre Yedekleme Rehberleri

Web siteniz ve verileriniz için yedekli bir altyapı arıyorsanız hosting ve VDS sunucu paketlerimizi inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

RAID bir yedekleme yöntemi mi?

Hayır. RAID bir diskin bozulmasına karşı sistemi çalışır tutar, ama silinen veya şifrelenen dosya tüm disklerde aynı anda silinir ya da şifrelenir. RAID kullansanız da ayrı yedek almanız gerekir.

Senkronizasyon (Drive, Dropbox) yedek yerine geçer mi?

Tek başına geçmez. Senkronizasyon, silme ve bozulmayı da diğer cihazlara taşır. Sürüm geçmişi tutan bir hizmet bir ölçüde koruma sağlar; yine de ayrı bir yedek önerilir.

Ne sıklıkla yedek alınmalı?

Verinin ne sıklıkla değiştiğine ve ne kadar kaybı kabul edebileceğinize (RPO) bağlıdır. Az değişen bir kurumsal site için günlük yedek yeterli olabilir; sipariş veya üyelik alan sitelerde veritabanı daha sık yedeklenmelidir.

Kategoriler

Son yazılar