GRUB (GRand Unified Bootloader), Linux sistemlerin çoğunda bilgisayar açılırken işletim sistemini yükleyen önyükleyicidir. Sistem açılmadığında, şifre unutulduğunda veya bir güncelleme sonrası sorun çıktığında GRUB’un sunduğu kurtarma seçenekleri sistemi yeniden kurmadan onarmanızı sağlar. Bu yazıda GRUB menüsüne nasıl girileceğini, Ubuntu kurtarma modunu, şifre sıfırlamayı ve grub rescue> hatasının çözümünü adım adım anlatıyoruz.
GRUB Menüsüne Nasıl Girilir?
Tek işletim sistemli kurulumlarda GRUB menüsü çoğu zaman gizlidir ve sistem doğrudan açılır. Menüyü göstermek için Ubuntu belgelerine göre:
- BIOS sistemlerde: Bilgisayar açılırken, Ubuntu logosu görünmeden önce
Shifttuşunu basılı tutun. - UEFI sistemlerde: Firmware yüklenirken
Esctuşuna (gerekirse birkaç kez) basın. Hızlı açılış (fast boot) nedeniyle süre kısa olabilir; ilk denemede olmazsa tekrar deneyin.
Bir sunucuda GRUB menüsüne SSH ile ulaşılamaz; çünkü menü, işletim sistemi ve SSH servisi başlamadan önce görünür. VPS sunucu kullanıyorsanız sağlayıcınızın kontrol panelindeki VNC/konsol ekranından sunucuyu yeniden başlatıp menüye bu şekilde erişirsiniz.
GRUB’daki Kurtarma Ortamları
“GRUB kurtarma modu” denince genellikle birbirinden farklı üç ortam kastedilir:
| Ortam | Nasıl açılır? | Ne işe yarar? |
|---|---|---|
| Kurtarma modu (recovery mode) | Menüde “Advanced options” altındaki “(recovery mode)” girdisi | Sistemi en az servisle açar; root kabuğu, dosya sistemi denetimi, paket onarımı gibi seçenekler sunar |
GRUB komut satırı (grub>) | Menüdeyken c tuşu; Esc ile menüye dönülür | Diskleri listeleme, çekirdeği elle yükleme gibi GRUB komutlarını çalıştırır |
Kurtarma kabuğu (grub rescue>) | Kendiliğinden açılır: GRUB, normal modülünü yükleyemediğinde | Çok sınırlı komutlarla GRUB’un dosyalarını bulup normal menüye geçmeyi sağlar |
Ubuntu Kurtarma Moduna Girmek
- Bilgisayarı veya sunucuyu yeniden başlatın ve GRUB menüsünü açın.
- Advanced options for Ubuntu girdisini seçin.
- Sonu (recovery mode) ile biten çekirdek girdisini seçip
Enter‘a basın. - Açılan kurtarma menüsünde ihtiyacınız olan seçeneği seçin. Bu menüde dosya sistemini denetleme (
fsck), bozuk paketleri onarma (dpkg), GRUB’u güncelleme ve root kabuğuna geçme gibi seçenekler bulunur.
Root kabuğunda kök bölüm salt okunur olarak bağlanır. Değişiklik yapabilmek için önce yazılabilir hale getirin; /home veya /boot gibi diğer bölümler gerekiyorsa ardından hepsini bağlayın:
mount -o remount,rw /
mount --allGRUB ile Linux Şifresi Sıfırlama
Kullanıcı şifrenizi unuttuysanız kurtarma modundaki root kabuğu üzerinden yeni şifre belirleyebilirsiniz:
mount -o remount,rw /
passwd kullanici_adi
sync
rebootkullanici_adi yerine kendi kullanıcı adınızı yazın; kullanıcı adını hatırlamıyorsanız ls /home komutuyla görebilirsiniz. passwd yeni şifreyi iki kez ister. Yeniden başlattıktan sonra yeni şifreyle giriş yapabilirsiniz.
Kurtarma modu girdisi olmayan dağıtımlarda yöntem farklıdır. Örneğin RHEL, AlmaLinux ve Rocky Linux gibi dağıtımlarda root şifresi, menü girdisi düzenlenerek açılan özel bir ortamdan sıfırlanır; bu durumda dağıtımınızın resmi belgelerindeki adımları izleyin.
Menü Girdisini Geçici Olarak Düzenlemek
GRUB menüsünde bir girdinin üzerindeyken e tuşuna basarsanız o girdinin komutlarını düzenleyebilirsiniz. Örneğin hatalı bir ekran kartı sürücüsü yüzünden sistem açılmıyorsa linux ile başlayan satırın sonuna çekirdek parametresi ekleyebilirsiniz. GRUB kılavuzuna göre düzenlenmiş girdiyi başlatmak için Ctrl+X, değişikliklerden vazgeçip menüye dönmek için Esc kullanılır.
Bu düzenlemeler kalıcı değildir; yalnızca o açılış için geçerlidir. Kalıcı değişiklik için Ubuntu/Debian’da /etc/default/grub dosyasını düzenleyip sudo update-grub komutunu çalıştırmanız gerekir.
“grub rescue>” Hatası Nasıl Çözülür?
Ekranda yalnızca grub rescue> istemi görünüyorsa GRUB, menüyü göstermek için gereken normal modülünü yükleyememiştir. Bu genellikle disk veya bölüm yapısı değiştiğinde, /boot bölümü taşındığında ya da başka bir işletim sistemi kurulduğunda olur. Geçici çözüm için önce mevcut ayarlara ve disklere bakın:
set
ls
ls (hd0,gpt2)/ls komutu disk ve bölümleri listeler. İçinde /boot/grub klasörü olan bölümü bulduğunuzda (aşağıdaki örnekte (hd0,gpt2)) GRUB’a doğru konumu gösterip normal moda geçin:
set prefix=(hd0,gpt2)/boot/grub
set root=(hd0,gpt2)
insmod normal
normalSistem açıldıktan sonra sorunun tekrar etmemesi için GRUB’u yeniden kurun ve yapılandırmayı güncelleyin (Ubuntu/Debian örneği; disk adını kendi sisteminize göre değiştirin):
sudo grub-install /dev/sda
sudo update-grubGRUB kılavuzu, BIOS sistemlerde GRUB’un bir bölüm yerine diskin tamamına kurulmasının daha sağlam olduğunu ve işletim sistemindeki ilk diskin, firmware’in açılış yaptığı disk olduğunun varsayılmaması gerektiğini belirtir.
Güvenlik Notu
Yukarıdaki adımlar, sisteme fiziksel ya da konsol erişimi olan herkesin şifre sıfırlayabileceğini de gösterir. Bunu sınırlamak için GRUB’a şifre koruması eklenebilir (şifre korumalı menüde girdi düzenlemek için önce p tuşuyla şifre girilir) ve diskler şifrelenebilir. Sunucularda ise konsol erişimini veren kontrol paneli hesabının güçlü bir şifre ve iki adımlı doğrulamayla korunması önemlidir.
Sonuç
GRUB’un kurtarma modu, komut satırı ve grub rescue> kabuğu; açılmayan bir sistemi onarmak, unutulan şifreyi sıfırlamak ve önyükleme sorunlarını gidermek için yeniden kuruluma gerek bırakmayan araçlardır. Herhangi bir onarım işleminden önce önemli verilerinizin güncel bir yedeğini almayı unutmayın.
Kategoriler
-
CentOS 13 yazı
-
cPanel 25 yazı
-
CyberPanel 24 yazı
-
İşletim Sistemleri 102 yazı
-
Juniper Networks 18 yazı
-
Kontrol Panelleri 65 yazı
-
Linux 24 yazı
-
MySQL 30 yazı
-
Network 114 yazı
-
Plesk Panel 16 yazı
-
Sanal Sunucu 144 yazı
-
SEO 20 yazı
-
Siber Güvenlik 113 yazı
-
Teknoloji 321 yazı
-
VMware 34 yazı
-
WordPress 28 yazı
-
Yapay Zeka 21 yazı