{"id":13826,"date":"2024-09-09T07:16:47","date_gmt":"2024-09-09T04:16:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sunucun.com.tr\/blog\/?post_type=dt_articles&#038;p=13826"},"modified":"2026-11-09T23:02:45","modified_gmt":"2026-11-09T20:02:45","slug":"islemci-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/islemci-nedir\/","title":{"rendered":"\u0130\u015flemci (CPU) Nedir, Ne \u0130\u015fe Yarar? \u00c7ekirdek, GHz, \u00d6nbellek ve \u0130\u015flemci \u00d6\u011frenme"},"content":{"rendered":"<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_90 ez-toc-wrap-center counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/islemci-nedir\/#Islemci_Ne_Ise_Yarar\" >\u0130\u015flemci Ne \u0130\u015fe Yarar?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/islemci-nedir\/#Islemcinin_Temel_Ozellikleri\" >\u0130\u015flemcinin Temel \u00d6zellikleri<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/islemci-nedir\/#Islemci_Mimarileri_ve_Markalari\" >\u0130\u015flemci Mimarileri ve Markalar\u0131<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/islemci-nedir\/#Bilgisayarimin_Islemcisi_Nedir_Nasil_Ogrenilir\" >Bilgisayar\u0131m\u0131n \u0130\u015flemcisi Nedir? Nas\u0131l \u00d6\u011frenilir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/islemci-nedir\/#Islemci_Secerken_Nelere_Bakilmali\" >\u0130\u015flemci Se\u00e7erken Nelere Bak\u0131lmal\u0131?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/islemci-nedir\/#Sunucu_Islemcileri\" >Sunucu \u0130\u015flemcileri<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/islemci-nedir\/#Sik_Sorulan_Sorular\" >S\u0131k Sorulan Sorular<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/islemci-nedir\/#CPU_ile_islemci_ayni_sey_mi\" >CPU ile i\u015flemci ayn\u0131 \u015fey mi?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/islemci-nedir\/#Islemci_ile_ekran_karti_GPU_farki_nedir\" >\u0130\u015flemci ile ekran kart\u0131 (GPU) fark\u0131 nedir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/islemci-nedir\/#Islemci_isinmasi_normal_mi\" >\u0130\u015flemci \u0131s\u0131nmas\u0131 normal mi?<\/a><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0130\u015flemci<\/strong> (CPU, Central Processing Unit, Merkezi \u0130\u015flem Birimi), bilgisayarda programlar\u0131n komutlar\u0131n\u0131 okuyup \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran, hesaplamalar\u0131 yapan ve di\u011fer donan\u0131mlar\u0131 y\u00f6neten ana \u00e7iptir. Bu y\u00fczden s\u0131k s\u0131k <strong>bilgisayar\u0131n beyni<\/strong> olarak an\u0131l\u0131r. Masa\u00fcst\u00fc ve diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlarda, telefonlarda, tabletlerde, oyun konsollar\u0131nda ve sunucularda mutlaka bir i\u015flemci bulunur.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Islemci_Ne_Ise_Yarar\"><\/span>\u0130\u015flemci Ne \u0130\u015fe Yarar?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir program\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, bir tu\u015fa bast\u0131\u011f\u0131n\u0131zda veya bir web sayfas\u0131 y\u00fcklendi\u011finde, yap\u0131lmas\u0131 gereken her i\u015f i\u015flemciye komut olarak gelir. \u0130\u015flemci bu komutlar\u0131 temel olarak \u015fu d\u00f6ng\u00fcyle i\u015fler:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Getir (fetch):<\/strong> S\u0131radaki komutu bellekten (RAM) al\u0131r.<\/li>\n<li><strong>\u00c7\u00f6z (decode):<\/strong> Komutun ne yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi\u011fini anlar.<\/li>\n<li><strong>\u00c7al\u0131\u015ft\u0131r (execute):<\/strong> Hesaplamay\u0131 veya i\u015flemi yapar, sonucu kaydeder.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu d\u00f6ng\u00fc saniyede milyarlarca kez tekrarlan\u0131r. \u0130\u015flemci h\u0131zl\u0131 de\u011filse bilgisayar ne kadar RAM&#8217;e veya h\u0131zl\u0131 diske sahip olursa olsun a\u011f\u0131r i\u015flerde yava\u015f kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Islemcinin_Temel_Ozellikleri\"><\/span>\u0130\u015flemcinin Temel \u00d6zellikleri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"snc-table-wrap\"><table>\n<thead><tr><th>\u00d6zellik<\/th><th>Ne demek?<\/th><th>Neyi etkiler?<\/th><\/tr><\/thead>\n<tbody>\n<tr><td><strong>\u00c7ekirdek (core)<\/strong><\/td><td>\u0130\u015flemcinin i\u00e7indeki ba\u011f\u0131ms\u0131z i\u015flem birimleri<\/td><td>Ayn\u0131 anda \u00e7al\u0131\u015fabilen i\u015f say\u0131s\u0131; \u00e7oklu g\u00f6rev, video i\u015fleme<\/td><\/tr>\n<tr><td><strong>\u0130\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 (thread)<\/strong><\/td><td>Bir \u00e7ekirde\u011fin ayn\u0131 anda y\u00fcr\u00fctebildi\u011fi komut ak\u0131\u015flar\u0131 (Hyper-Threading \/ SMT ile \u00e7ekirdek ba\u015f\u0131na 2)<\/td><td>\u00c7ok i\u015f par\u00e7ac\u0131kl\u0131 programlarda verim<\/td><\/tr>\n<tr><td><strong>Saat h\u0131z\u0131 (GHz)<\/strong><\/td><td>Saniyedeki saat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc say\u0131s\u0131 (1 GHz = 1 milyar)<\/td><td>Tek \u00e7ekirdekli h\u0131z; ayn\u0131 nesil i\u015flemcilerde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma<\/td><\/tr>\n<tr><td><strong>\u00d6nbellek (cache)<\/strong><\/td><td>\u0130\u015flemcinin i\u00e7indeki \u00e7ok h\u0131zl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bellek (L1, L2, L3)<\/td><td>S\u0131k kullan\u0131lan verilere h\u0131zl\u0131 eri\u015fim<\/td><\/tr>\n<tr><td><strong>TDP \/ g\u00fc\u00e7<\/strong><\/td><td>\u0130\u015flemcinin \u00fcretti\u011fi \u0131s\u0131 ve t\u00fcketti\u011fi g\u00fc\u00e7 i\u00e7in tasar\u0131m de\u011feri (watt)<\/td><td>So\u011futma ihtiyac\u0131, pil \u00f6mr\u00fc<\/td><\/tr>\n<tr><td><strong>Entegre grafik<\/strong><\/td><td>\u0130\u015flemcinin i\u00e7inde gelen ekran kart\u0131<\/td><td>Ayr\u0131 ekran kart\u0131 olmadan g\u00f6r\u00fcnt\u00fc<\/td><\/tr>\n<\/tbody><\/table><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Not:<\/strong> GHz tek ba\u015f\u0131na h\u0131z g\u00f6stergesi de\u011fildir. Farkl\u0131 nesil ve mimarideki i\u015flemciler ayn\u0131 GHz&#8217;de \u00e7ok farkl\u0131 performans g\u00f6sterebilir; kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken nesil, \u00e7ekirdek say\u0131s\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z test sonu\u00e7lar\u0131na birlikte bak\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Islemci_Mimarileri_ve_Markalari\"><\/span>\u0130\u015flemci Mimarileri ve Markalar\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>x86-64:<\/strong> Windows bilgisayarlar\u0131n \u00e7o\u011funda ve sunucularda kullan\u0131l\u0131r. \u00dcreticileri <strong>Intel<\/strong> (Core, Core Ultra, sunucuda Xeon) ve <strong>AMD<\/strong>&#8216;dir (Ryzen, sunucuda EPYC).<\/li>\n<li><strong>ARM:<\/strong> Telefon ve tabletlerin neredeyse tamam\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Apple&#8217;\u0131n M serisi Mac i\u015flemcileri, Qualcomm Snapdragon ve MediaTek bu mimaridedir; ARM tabanl\u0131 Windows diz\u00fcst\u00fcleri ve sunucular da vard\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir program belirli bir mimari i\u00e7in derlenir; bu y\u00fczden i\u015fletim sistemi ve programlar i\u015flemci mimarisiyle uyumlu olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bilgisayarimin_Islemcisi_Nedir_Nasil_Ogrenilir\"><\/span>Bilgisayar\u0131m\u0131n \u0130\u015flemcisi Nedir? Nas\u0131l \u00d6\u011frenilir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Windows 10\/11:<\/strong> <strong>Ctrl + Shift + Esc<\/strong> ile G\u00f6rev Y\u00f6neticisi&#8217;ni a\u00e7\u0131n, <strong>Performans &gt; CPU<\/strong> sekmesinde i\u015flemcinin ad\u0131, \u00e7ekirdek say\u0131s\u0131 ve h\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ayr\u0131ca <strong>Ayarlar &gt; Sistem &gt; Hakk\u0131nda<\/strong> b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de yazar.<\/li>\n<li><strong>Mac:<\/strong> Sol \u00fcstteki Apple men\u00fcs\u00fcnden <strong>Bu Mac Hakk\u0131nda<\/strong>&#8216;y\u0131 se\u00e7in.<\/li>\n<li><strong>Linux:<\/strong> Terminalde <code>lscpu<\/code> komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Islemci_Secerken_Nelere_Bakilmali\"><\/span>\u0130\u015flemci Se\u00e7erken Nelere Bak\u0131lmal\u0131?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Ofis, internet, ders:<\/strong> G\u00fcncel nesil giri\u015f-orta seviye 4\u20136 \u00e7ekirdekli bir i\u015flemci genellikle yeterlidir.<\/li>\n<li><strong>Oyun:<\/strong> Tek \u00e7ekirdek performans\u0131 y\u00fcksek bir i\u015flemci ve iyi bir ekran kart\u0131 birlikte \u00f6nemlidir.<\/li>\n<li><strong>Video, 3D, yaz\u0131l\u0131m derleme:<\/strong> \u00c7ekirdek ve thread say\u0131s\u0131 fazla olan i\u015flemciler s\u00fcreyi k\u0131salt\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Diz\u00fcst\u00fc:<\/strong> D\u00fc\u015f\u00fck g\u00fc\u00e7 t\u00fcketimi pil \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzat\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sunucu_Islemcileri\"><\/span>Sunucu \u0130\u015flemcileri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sunucularda \u00e7ok say\u0131da kullan\u0131c\u0131ya ve uygulamaya ayn\u0131 anda hizmet verildi\u011fi i\u00e7in Intel Xeon ve AMD EPYC gibi \u00e7ok \u00e7ekirdekli, uzun s\u00fcre kesintisiz \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere tasarlanm\u0131\u015f i\u015flemciler kullan\u0131l\u0131r. Sanal sunucularda (<a href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/vds-sunucu\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"133\" title=\"Tahsisli kaynakl\u0131 sanal sunucu \u00e7\u00f6z\u00fcmleri\">VDS<\/a>\/<a href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/vps-sunucu\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"132\" title=\"Sanal sunucu se\u00e7eneklerini inceleyin\">VPS<\/a>) bu fiziksel i\u015flemcinin \u00e7ekirdekleri sanal i\u015flemci (vCPU) olarak payla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Web sitesi veya uygulaman\u0131z i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f i\u015flemci g\u00fcc\u00fcne ihtiyac\u0131n\u0131z varsa <a href=\"https:\/\/sunucun.com.tr\/vds-sunucu\">VDS sunucu<\/a> paketlerimize g\u00f6z atabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sik_Sorulan_Sorular\"><\/span>S\u0131k Sorulan Sorular<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"CPU_ile_islemci_ayni_sey_mi\"><\/span>CPU ile i\u015flemci ayn\u0131 \u015fey mi?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Evet. CPU (Central Processing Unit), i\u015flemcinin \u0130ngilizce k\u0131saltmas\u0131d\u0131r; T\u00fcrk\u00e7ede &#8220;merkezi i\u015flem birimi&#8221; de denir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Islemci_ile_ekran_karti_GPU_farki_nedir\"><\/span>\u0130\u015flemci ile ekran kart\u0131 (GPU) fark\u0131 nedir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u015flemci (CPU) az say\u0131da g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7ekirdekle her t\u00fcrl\u00fc genel i\u015fi yapar; ekran kart\u0131 (GPU) ise binlerce k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ekirdekle ayn\u0131 t\u00fcrden \u00e7ok say\u0131da hesab\u0131 paralel yapar. Bu y\u00fczden GPU g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u015fleme, oyun ve yapay zek\u00e2 hesaplar\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Islemci_isinmasi_normal_mi\"><\/span>\u0130\u015flemci \u0131s\u0131nmas\u0131 normal mi?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u00fck alt\u0131nda \u0131s\u0131nma normaldir. Ancak bilgisayar s\u00fcrekli fan sesiyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, yava\u015fl\u0131yor veya kendili\u011finden kapan\u0131yorsa fanlardaki tozu temizlemek ve gerekirse termal macunu yeniletmek gerekebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130\u015flemci (CPU, Central Processing Unit, Merkezi \u0130\u015flem Birimi), bilgisayarda programlar\u0131n komutlar\u0131n\u0131 okuyup \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran, hesaplamalar\u0131 yapan ve di\u011fer donan\u0131mlar\u0131 y\u00f6neten ana \u00e7iptir. Bu y\u00fczden s\u0131k s\u0131k bilgisayar\u0131n beyni olarak an\u0131l\u0131r. Masa\u00fcst\u00fc ve diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlarda, telefonlarda, tabletlerde, oyun konsollar\u0131nda ve sunucularda mutlaka bir i\u015flemci bulunur. \u0130\u015flemci Ne \u0130\u015fe Yarar? Bir program\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, bir tu\u015fa bast\u0131\u011f\u0131n\u0131zda veya bir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13827,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[1521],"tags":[1527],"class_list":["post-13826","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13826","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13826"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13826\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sunucun.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}